Referaten GGz Breburg

Referaat 1: LVB in de GGZ door Diede van Limpt werkzaam als GIOS bij GGz Breburg (Eindreferaat).

Mensen met een licht verstandelijke beperking (LVB) of zwakbegaafdheid vormen een kwetsbare groep binnen de geestelijke gezondheidszorg. Uit eerder onderzoek blijkt dat zij aanzienlijk vaker psychische problemen ervaren dan mensen zonder verstandelijke beperking, terwijl passende diagnostiek en behandeling vaak uitblijven. Problematiek wordt regelmatig niet tijdig herkend, waardoor cliënten risico lopen op verkeerde diagnoses, langdurige behandeltrajecten, crisisinterventies en beperkte behandelresultaten. Tegelijkertijd vraagt effectieve zorg voor deze doelgroep om specifieke aanpassingen in communicatie, begeleiding en samenwerking met het sociale netwerk.

Tijdens dit referaat wordt een kwalitatieve studie gepresenteerd die zich richt op factoren die de kwaliteit van geestelijke gezondheidszorg voor mensen met een verstandelijke beperking beïnvloeden. De studie onderzoekt zowel de ervaringen van behandelaren als die van cliënten met psychische problematiek en een verstandelijke beperking. Door middel van semigestructureerde interviews en een focusgroep zijn inzichten verzameld over herkenning van LVB, knelpunten in behandeling, samenwerking met naasten en ideeën over aanpassingen binnen de zorgpraktijk. Deze inzichten worden tijdens het referaat gedeeld. Daarnaast wordt ingegaan op de specifieke uitdagingen binnen het Nederlandse zorgsysteem, waarin de zorg voor verstandelijke beperkingen en de geestelijke gezondheidszorg vaak gescheiden georganiseerd en gefinancierd zijn. Deze scheiding kan leiden tot fragmentatie van zorg. In dit referaat wordt ook stil gestaan bij concrete aanbevelingen voor professionals en organisaties in de GGZ om de zorg voor deze doelgroep verder te optimaliseren. 

Referaat 2: Een dwangstoornis anders bekeken: het PANDAS Syndroom door Nathalie Macken werkzaam als AIOS bij GGz Breburg (Eindreferaat).

Dit referaat gaat over het PANDAS Syndroom (Pediatric Autoimmune Neuropsychiatric Disorder associated with Streptococcal Infection). Het is een ernstige neuropsychiatrische aandoening, geassocieerd met infecties door de groep-A-bèta-hemolytische streptokokken bacterie. Een infectie met deze bacterie kan auto-immuunreacties en ontstekingen veroorzaken in het centraal zenuwstelsel (CZS), die kunnen leiden tot het acuut ontstaan van obsessief-compulsief stoornissen (dwangklachten), tics en gedragsstoornissen. Daarnaast geeft een infectie met deze bacterie ook vaak somatische klachten zoals slaapstoornissen, anorexie en mictieklachten. Patiënten met een acuut ontstaan van dwangklachten worden meestal, conform de richtlijn, behandeld met conventionele behandelingen (CGT, farmacotherapie). Als er sprake is van het PANDAS syndroom, kan deze conventionele behandeling echter tekortschieten en moeten patiënten verder geholpen worden. Omdat er dan sprake is van een auto-immuunziekte, is voor een succesvolle behandeling een multidisciplinaire persoonsgerichte aanpak nodig met samenwerking tussen onder andere de kinder- en jeugdpsychiater, kinderarts, immunoloog en/of -neuroloog en kinderpsycholoog.

In dit referaat wordt de casus gepresenteerd van een inmiddels 18-jarige patiënt, die het PANDAS syndroom heeft en behandeld wordt met immunotherapie bij de kinderarts. Dankzij deze therapie zijn de ernstige dwang- en andere psychiatrische klachten van patiënten veel verbeterd. Met dit referaat wil Nathalie meer bewustzijn creëren bij de kinder- en jeugdpsychiatrie voor het belang van vroege (h)erkenning en behandeling van PANDAS. Het is een uitnodiging om verder te kijken, zeker als traditionele psychiatrische behandelingen niet lijken aan te slaan en de dwangstoornis anders lijkt te verlopen dan normaal. Er wordt naast de casuspresentatie ook een overzicht en uitleg gegeven over het PANDAS Syndroom, gebaseerd op een uitgebreide wetenschappelijke literatuurstudie.

Referaat 3: De betekenis van herstel: een clientperspectief door Emile Verbeek werkzaam als GIOS bij GGz Breburg (Eindreferaat)

Herstel is een kernbegrip binnen de hedendaagse geestelijke gezondheidszorg, maar wat herstel precies betekent hangt af vanuit welk of wiens perspectief je het bekijkt. In dit referaat worden de resultaten gepresenteerd van een kwalitatieve studie naar de betekenis van herstel vanuit het perspectief van cliënten in de specialistische GGZ. Aan de hand van interviews is onderzocht hoe cliënten hun herstelproces ervaren, hoe zij verschillende hersteldomeinen (persoonlijk, maatschappelijk en klinisch herstel) met elkaar in verband brengen, en hoe zij hun positie binnen verschillende herstelfasen duiden.

Dit onderzoek laat zien dat herstel wordt ervaren als een dynamisch en niet-lineair proces waarin persoonlijke ontwikkeling, maatschappelijke participatie, betekenisgeving, acceptatie en het hervinden van regie met elkaar verweven zijn; een voortdurend proces van bewegen tussen kwetsbaarheid en veerkracht. Cliënten beschrijven hoe de betekenis van herstel in de loop van de tijd verandert en hoe de verschillende hersteldomeinen sterk met elkaar verweven zijn; veranderingen in één domein hebben vaak invloed op de andere domeinen.

Het onderzoek toont de complexiteit en mogelijkheden van herstelmetingen. Cliënten ervaren uitkomsten van vragenlijsten namelijk vaak als momentopnamen die slechts een deel van hun herstelproces weerspiegelen. Deze bevinding sluit aan bij het gedachtegoed van ‘Validation in Action’, waarin niet alleen wordt gekeken naar de psychometrische kwaliteit van meetinstrumenten, maar juist ook naar de vraag hoe betekenisvol, herkenbaar en bruikbaar de uitkomsten zijn voor cliënten en professionals in de dagelijkse praktijk en validatie hiermee geen statisch begrip is. Vanuit dit perspectief ontstaat validiteit ook in de dialoog waarin meetresultaten worden besproken, geïnterpreteerd en verbonden aan het persoonlijke herstelverhaal van de cliënt. 

Het referaat biedt daarmee zowel nieuwe inzichten in de beleving van herstel als aanknopingspunten voor het herstelgericht inzetten van uitkomstmetingen binnen de GGZ.

Referaat 4: Ambulante dwangbehandeling onder de WvGGz; mogelijkheden en uitdagingen in de praktijk door Nemo Backx werkzaam als AIOS bij GGz Breburg (Eindreferaat).

Met de ingang van de Wet verplichte Geestelijke Gezondheidszorg (WvGGz) in 2020 is het accent op dwangbehandeling verschoven van enkel de opname setting naar behandeling in bredere zin. Een verschil ten opzichte van zijn voorganger (wet BOPZ), maar ook ten opzichte van buitenlandse wetgeving is de juridische mogelijkheid tot het verstrekken van ambulante dwangmedicatie. Hoewel hiermee de opties om ambulante behandelingen vorm te geven toenemen, lijkt er in de praktijk nog een zekere terughoudendheid te zijn in de toepassing hiervan. Dit blijkt onder andere uit cijfers van een geïntegreerde GGz-instelling (GGNet). In 2021 werd slechts in 1,9% van alle afgegeven crisismaatregelen, en in 3% van de afgegeven zorgmachtigingen ambulante dwangmedicatie verstrekt. Het doel van dit onderzoek is om in kaart te brengen wat mogelijke factoren kunnen zijn die invloed hebben op het al dan niet toepassen van ambulante dwangmedicatie. Dit mixed-methods onderzoek bestaat uit een online vragenlijst met zowel open als gesloten vragen die werd afgenomen onder ambulant psychiaters van een GGz instelling in Nederland. Zowel beschrijvende als kwalitatieve data-analyses werden uitgevoerd en de resultaten zullen tijdens het referaat besproken worden.